کودک و نوجوان

عواقب مخرب تنبیه بدنی کودکان

  • 528

 

تربیت و اصلاح رفتار نادرست فرزندان یکی از دغدغه‌های اصلی والدین می‌باشد. در گذشته یکی از روش‌های معمول تربیتی استفاده از تنبیه بدنی بود. امروزه بسیاری از روانشناسان و کارشناسان تربیتی معتقدند که این نوع تنبیه یک روش منسوخ شده محسوب می‌شود چرا که نه تنها تاثیر مثبتی در تربیت کودکان ندارد بلکه عوارض و پیامدهای ناخوشایندی را نیز رقم می‌زند. درست است که تنبیه اثر فوری دارد و کودک را از ادامه تخلف باز می‌دارد ولی او را نسبت به زشتی کار، آگاه نمی‌سازد. بنابراین نه تنها هیچ اثر تربیتی ندارد بلکه اثرات منفی زیادی نیز بر روح و روان کودک باقی می‌گذارد.

 فرزند شما نیز در آینده کتک کاری می‌کند
تنبیه بدنی کودک وی را به یک فرد مهاجم تبدیل می کند. تعداد زیادی از مطالعات نشان می دهد بین تنبیه بدنی کودکان و رفتار خشونت‌آمیز و پرخاشگری انها در دوران بزرگسالی ارتباط وجود دارد. اکثر مجرمان افرادي میباشند که در دوران کودکی مورد ارعاب و تنبیه بدنی واقع شده‌اند. این قانون طبیعت هست که کودکان از شیوه‌هاي تربیتی والدین، معلمان و بزرگترهای خود درس می گیرند.
 



کودک رفتارهای منفی را از شما می‌آموزد
کودکان چیزهای زیادی از طبیعت و آدم‌هاي پیرامون خود یاد می گیرند اما باز هم پدر و مادر مهم ترین الگوهای زندگی آن ها میباشند! امروزه والدين آن قدر مشغله کاری دارند که فرصت ندارند وقت خود را با فرزندان‌شان بگذرانند. وقتی پدر یا مادر خسته از سرکار به منزل باز میگردد و می بیند فرزندش هنوز تکالیف مدرسه‌اش را انجام نداده، عصبانی میشود و به شیوه‌هاي انضباطی مثل فریاد کشیدن و کتک زدن او متوسل می شود. اینکار، غلط و ناجوانمردانه هست.

 کودک روش‌های حل اختلاف را یاد نمی‌گیرد
تنبیه بدنی، حواس تعداد زیادی از کودکان را پرت می کند. به این ترتیب آنها دیگر یاد نمیگیرند با شیوه‌هاي اجتماعی قابل قبول اختلاف خود با دیگران را حل کنند. وقتی کودکی تنبیه بدنی می شود، احساساتی مثل خشم، ناامیدی و ترس بر روح و روان او حاکم میشود. ممکن هست او افکار انتقام‌جویانه در سر خود بپروراند و دیگر یاد نگیرد چگونه با موقعیت‌هاي نمونه روبه‌رو شود. او هرگز یاد نمیگیرد در آینده چطور باید از پس یک اتفاق ناگوار بربیاید بنابراين به یک فرد خشن تبدیل می شود.

کودک ممکن هست آسیب ببیند
تنبیه بدنی از بسیاری جهات می تواند خطرناک باشد، مثلا اگر در اثر خشم به صورت او سیلی بزنید ممکن هست برخورد انگشتان شما موجب آسیب‌دیدگی یا خونریزی در صورت او شود. ضربه زدن به نقاط ظریفی از صورت مثل چشم و گوش خیلی خطرناک هست. بعضی از کودکان در اثر تنبیه بدنی دچار آسیب دیدگی اعصاب شده، فلج میشوند یا جان خود را از دست میدهند.
 

موسسه مشاوره رهپویان آرامش در گرگان آماده مشاوره و درمان کلیه مشکلات مربوط خانواده، زوجین، کودک و نوجوان میباشد

کودک ممکن هست فکر کند کتک زدن دیگران کار خوبی هست
تنبیه بدنی کودک این باور غلط را در او ايجاد مي‌كند که برای جلب موافقت دیگران باید انها را کتک بزنید. کودک گمان می کند اجازه دارد با کسانی که از او کوچک‌تر میباشند چنین رفتاری داشته باشد. او از قدرت خود در جهت منفی بهره گیری میکند و در دوران بزرگسالی، نمی تواند از دیگران «نه» بشنود یا مخالفت انها را تحمل کند. هر گونه مخالفت از جانب همسالان، وی را وادار میکند دست به خشونت بزند و با کتک زدن دیگران کار خود را راه بیندازد. کودکان ممکن هست کتک زدن را بعنوان راهی برای حل مشکل بشناسند.

کودک ممکن هست عزت نفس خود را از دست بدهد
تنبیه بدنی کودکان این پیام منفی قوی را به ذهن آن ها القا می کند. کتک زدن کودکان موجب از دست رفتن عزت نفس و اعتماد به نفس انها می شود. آن ها خیلی زود به این نتیجه می رسند که هیچ ارزشی ندارند و به درد هیچ کاری نمیخورند!

کودک احساسات منفی خود را سرکوب میکند
خشم، ناامیدی و تمام احساسات منفی که ممکن هست کودک در لحظه تنبیه با آن ها روبه‌رو شود، کم کم زمان در ذهن او جمع میشود. این احساسات ممکن هست روزی مثل گدازه‌هاي آتشفشانی فوران کنند و یاس و ناامیدی برای تمام اعضای خانواده زیان آور هست. باید با روش‌هاي صحیح و مناسب منظور خود را به کودک بفهمانید، بدون این که احساسات وی را جریحه‌دار کنید.

 کودک از شما فاصله می‌گیرد
تنبیه بدنی به هر شکلی که باشد قطعا بین شما و فرزندتان دیوار و حائل ایجاد میکند. خودمان از کسانی که به نوعی سعی میکنند به ما آسیب برسانند نفرت داریم. به هر حال این طبیعت انسان هست و پدر و مادر باید بدانند تاثیر انضباطی تنبیه بدنی، سطحی و موقتی هست! برای ایجاد یک پیوند دائمی با فرزندتان باید در کنار آموزش نظم و انضباط، به او احترام هم بگذارید. تنبیه بدنی مولد احساس ترس هست و برای همۀ وقت بین والدین و فرزندان فاصله می‌اندازد.
تعداد زیادی از والدین اغلب به یاد نمی‌آورند که خودشان در دوران کودکی تا چه اندازه از تنبیه شدن متنفر بوده‌اند. شیوه‌هاي مثبت و متعددی برای نزدیک شدن به کودک و یادآوری اشتباهاتی که مرتکب شده وجود دارد. از کتک زدن کودک هیچ چیز عایدتان نمیشود!

اگر می‌خواهید کودکی دوست‌داشتنی، مؤدب و منضبط داشته باشید، از تنبیه کمتر استفاده کنید و در عوض روش‌های مناسب پدرانه و یا مادرانه را به کار برید؛ به عنوان مثال: در مورد کودکان کم سن و سال‌تر، با سرگرم کردن آنها یا فراهم کردن وسایل تفریح و بازی، فکر و ذهن‌شان را از آن رفتار بد منحرف کنید یا برای آنها محدودیت قائل شوید و برای کار بدی که انجام داده، به وی بگویید" نمی‌تواند برنامه تلویزیونی مورد علاقه خود را ببیند یا او را به پارک نمی‌برید " یا برای مدت کوتاهی به او توجه نکنید و به عبارتی با او قهر کنید تا متوجه شود از کار بدی که انجام داده ناراحت هستید.

در مورد کودکان بزرگ‌تر می‌توانید انتظارات و خواسته‌های خود را بیان کرده و به آنها گوشزد کنید که در قبال رفتارهای بدی که دارند، چه عواقبی در انتظارشان است؛ یک پدر و مادر خوب و آگاه تنبیهات غیرخشن و متناسب با سن کودک در نظر می‌گیرند؛ تنبیه‌های بدنی و  سخت و خشن می‌تواند باعث بروز رفتارهای پرخاشگرانه و تهاجمی کودک در آینده شده و اغلب منجر به سوء رفتارهای جدی و خشونت‌آمیز می‌شود.

استفاده از روش های جایگزین تنبیه بدنی
البته مسلماً تنبیه کودک نیز گه گاه ضرورت می یابد؛ بنابراین بهتر است به جای استفاده از شیوه های نامناسبی مثل فریاد کشیدن، کتک زدن، تحقیر کردن و تمسخر کودک از روش هایی مانند محروم کردن موقتی کودک از برخی امتیازها و کارهای مورد علاقه استفاده کنید. به طور مثال اگر شما در طول روز به کودک تان اجازه می دهید که ۲ ساعت به تماشای تلویزیون بپردازد، در صورتی که مرتکب کار ناپسندی شده است می توانید به جای تنبیه بدنی ساعت تماشای تلویزیون را کاهش دهید یا اگر قصد داشته اید او را به پارک ببرید با توضیح دلایل تنبیه به او بگویید که به دلیل انجام رفتارهای ناپسند امروز اورا به پارک نخواهید برد. این نکته را هم مد نظر داشته باشید که تنبیهات محرومیتی را فقط در قبال اشتباهات عمدی به کار گیرید، به طور مثال اگر کودک شما هنگام جمع کردن سفره لیوان آب را روی زمین می اندازد، به هیچ عنوان او را تنبیه نکنید.

 آموزش فراموش نشود: وقتی کودکی کار اشتباه و خطرناکی انجام می دهد، وظیفه ما به عنوان والدین فقط این نیست که سرش فریاد بکشیم؛ مثلاً اگر کودکی با بی احتیاطی وسط خیابان می پرد، به جای فریاد زدن و سرزنش کردنش، نحوه رد شدن صحیح از خیابان را به او آموزش دهید.

عصبانی شوید: بعضی از کودکان خیلی لجباز هستند؛ به گونه ای که انجام روش های ذکر شده، تاثیری بر آن ها ندارد، در این صورت اگر شما مقداری عصبانی شوید اشکالی ندارد و همین که شما به کودکتان با قاطعیت بگویید: «دیگه دارم از دستت عصبانی می شم!» مقاومتش را در هم می شکنید.

از کودک رفع مسئولیت نکنید: نکته بعدی این است که نگذارید تنبیه کودک راهی باشد برای فرار از مسئولیت، مثلا اگر او در حین جمع کردن اسباب بازی هایش، کار بدی انجام داد، او را تنبیه کنید و دوباره بعد از تنبیه او را مجبور کنید کارش را ادامه دهد؛ زیرا ممکن است او یاد بگیرد برای فرار از مسئولیت، کار بدی انجام دهد تا تنبیه شود و در حین تنبیه استراحت کند.

جبران اشتباه: از کودکتان بخواهید کار بدش را جبران کند؛ مثلا به خاطر حرف بدی که زده است معذرت خواهی کند یا اگر تمام ظرف ها را ریخته، آن ها را جمع کند.

تمرین رفتار مثبت: حتما شما هم به خاطر دارید هنگامی که در مدرسه کلمه ای را غلط می نوشتیم، معلم مجبورمان می کرد مثلا املای درست آن کلمه را ده بار بنویسیم، این روش هم به همین صورت است مثلا اگرتمام اتاقش را نامرتب کرد از او بخواهید علاوه بر اتاقش قسمت دیگری از خانه را هم مرتب کند.

تحسینش کنید: هنگامی که کودک به جای کار اشتباهش کار درست و شایسته ای انجام داد او را تشویق کنید و برایش جایزه ای کوچک در نظر بگیرید.

قاطع باشید: قاطع باشید و از حرف خودتان کوتاه نیایید، مثلا اگر قرار شد کودکتان اتاقش را تمیز کند باید تمامش را خودش تمیز کند.
 

موسسه مشاوره رهپویان آرامش در گرگان آماده مشاوره و درمان کلیه مشکلات مربوط خانواده، زوجین، کودک و نوجوان میباشد
 

نظرات

نظر خود را بنویسید

ثبت نام در خبرنامه